ساماندهي گلزار شهدا در آذربايجان‌شرقي که يکسان‌سازي و بهسازي مزار شهدا را دنبال کرده، انتقاد شديد جمعي از خانواده‌هاي شهدا و دوست‌داران صيانت از ارزش‌هاي فرهنگي را در پي داشته است؛ به طوريکه آنان، اجرايي شدن طرح ساماندهي گلزار شهدا را نوعي قلع و قمع اين گنجينه‌هاي فرهنگي مي‌دانند. به گزارش فرهنگ ایثار، منتقدان فرهنگي بر اين باورند که بهسازي گلزار شهدا ضروري است اما نبايد به بهانه اين امر دست به يکسان‌سازي مزارها زده شود زيرا يکسان سازي، باعث مي‌شود تمام مزار شهدا،سنگ‌ها و ويترين‌هاي آن که حاصل زحمت‌ها و دقت‌نظرهاي خانواده شهدا بود به آساني از بين رفته و فضاي معنوي حاکم بر آن به راحتي نابود شود.
اين عده، يکسان‌سازي مزار شهدا را تلاشي براي جايگزيني سنگ مزارهاي بي‌روح و به اصطلاح شناسنامه‌هاي سنگي با سنگ‌ها و ويترين‌هاي بي‌ريا و سنتي مزار شهدا مي‌دانند و با برشمردن وجوه فراموش شده فرهنگ دفاع مقدس، يکسان سازي سنگ قبر شهدا در قالب طرح ساماندهي را مورد انتقاد قرار مي دهند.
بهزاد پروين‌قدس،منتقد و هنرمند كه از جانبازان دفاع مقدس است، در اين زمينه معتقد است: مزار شهدا سندي محکم براي نشان دادن تنوع مردمي بود که براي حفظ کيان کشورمان بسيج شده و به صورت داوطلبانه به ميدان شهادت رفتند که خود گوياي حضور مردمي و داوطلبانه در جبهه‌ها بود.
وي افزود: يکي از امتيازات دفاع مقدس، مردمي‌بودن اين نبرد هشت ساله بود و اين امتياز را مي‌شد در عبارت‌هايي نظير "محصل شهيد"، "معلم شهيد"، "بسيجي شهيد"، "دانشجوي شهيد" و "پزشک شهيد" که بر مزار شهدا درج شده بود، ملاحظه کرد.
اين جانباز ادامه داد: اما بعد از ساماندهي مزار شهدا همه‌ اين عبارات از بين رفته و به عبارت "شهيد" اکتفا شده است؛ با اين حساب اگر پس از چند سال بخواهيم به نسل‌هاي بعدي بگوييم که اين جنگ، کاملاً اعتقادي و مردمي بوده، به چه چيزهايي بايد استناد کنيم؟
پروين قدس اظهار كرد: مزار شهدا نشان دهنده حضور مردمي بود که کوشيدند مزاري در شأن شهيد و مقام قدسي او ايجاد کنند؛ آن را با امکانات محدود مالي و ابزاري به بهترين شکل ممکن برپا كنند و در حد اعلا از هنر و سليقه شخصي خود در مزار آرايي بهره بگيرند.
او خاطرنشان کرد: خانواده شهدا با قرار دادن يادگارهاي شهيد در ويترين‌هاي آلومينيومي سر مزار و با ايجاد فرم‌هاي مناسب سعي کرده بودند زائر را در چند لحظه با فضايل و خصوصيات شهيد آشنا کنند و اين يعني نگاه به مزارها به مثابه فضايي براي حفظ يک ميراث و انتقال يک فرهنگ و به مثابه موزه زنده‌اي از آثار شهيد.
پروين قدس با بيان اينکه مزار شهدا نشان دهنده حضور مردمي بود که با اخلاص، جگرگوشه‌هايشان را فداي اسلام کرده و خود نيز مزار آن‌ها را احيا کردند، افزود:اين کار نشان مي‌دهد که تا چه حد خانواده شهدا به راه و آرمان شهدايشان وفادارند.
اين منتقد حوزه فرهنگ خاطرنشان کرد: المان‌ها و عکس‌هاي نصب شده بر سر مزار شهدا خود قسمتي از تاريخ انقلاب و جنگ بود که با ديدن آن، انسان تاريخ را مرور مي‌کرد.
او اظهار کرد: ما نيز مانند مسوولان بنياد شهيد دوست نداريم که مثلاً قرآن ترکش خورده در داخل ويترين مزارها و جلوي آفتاب قرار گيرد اما همه مسئله، اين نيست؛ در جريان ساماندهي،عکس‌هاي شهدا و يادگاري‌هايي که گاهاً نگهداريشان در ويترين‌ها وصيت خود شهيد بود، اشعار و جملاتي که بر روي سنگ مزارها حک شده‌ بود و حتي پرچم‌هاي مقدس کشورمان که زينت‌بخش گلزار شهدا بود همگي با اجراي اين طرح از بين رفتند.
پروين‌قدس گفت: با اجراي طرح به اصطلاح ساماندهي گلزار شهدا محل قبور شهدا گنگ شده است زيرا نه اثري از نشان‌هاي خاص مانند کاج کاشته شده در پشت مزار و نه اثري از ويترين‌شان وجود دارد؛تا آنجا که هم شماري از سنگ مزارها و هم برخي عکس‌هاي نقش بسته بر آنان نيز نامشخص و بي‌کيفيت است. گلزار شهدا بايد نماد عزت و پيروزي باشد نه اينکه به گورستاني از سنگ‌ها تبديل شود.
معصومه سپهري، منتقد و نويسنده دفاع مقدس نيز با انتقاد از تبديل شدن طرح ساماندهي گلزار شهدا به مسئله اي عادي و غيرضروري، معتقد است: يکسان سازي قبور شهدا در قالب اين طرح عاريتي از فرهنگ غرب است اين در حالي است که در جوامع غربي، ناکارآمدي اجراي چنين طرح‌هايي به اثبات رسيده است.
وي افزود:اين ويژگي‌ها زماني براي مسوولان بارز مي‌شود که سر به قبرستان‌هاي جنگ‌هاي جهاني بزنند و يا آن که قبور کشتگان جنگ ويتنام در آمريکا را نظاره کنند که فرمايشي و دولتي بودن اين قبرستان‌ها خود انعکاس جنگ‌هاي خانمان سوز مستکبرين و استعمارگران است که مردم را براي اميال دنيوي خود به اجبار به جنگ وادار کردند.
وحيد رضازاده، فرزند شهيد داود رضازاده نيز با انتقاد از جزئيات اجراي طرح ساماندهي شهدا به من گفت: مسوولان بايد نسبت به اهمال و کم کاريشان در مواجهه با ميراث جاويد شهدا پاسخگو باشند و از عملکرد مسوولان سابق نيز برائت جسته و آنان را مورد بازخواست و مواخذه قرار دهند.
وي با تاکيد بر اينکه استحکام مزار شهدا و اصلاح مسير عبور و مرور، نبايد منجر به ناپايدار کردن انديشه و انتقال فرهنگ شهدا شود، از مسئولان بنياد شهيد خواست تا قبل از هر گونه تصميمي درباره ساماندهي قطعه‌ دوم مزار شهداي وادي رحمت تبريز، با کارشناسان فرهنگي و خانواده شهدا مشورت کنند تا از بروز خسارت‌هاي ديگر جلوگيري شود.
اين دانشجوي دانشگاه تبريز افزود: بر فرض محال، اين مزارها مزار شهيد نبوده و يک مزار عادي است؛ سوال اين است که آيا اجازه نداريم براي تغيير مزار پدر و مادر که متعلق به ماست اظهار نظر کنيم؛ مسئولان کي خواهند توانست اين واقعيت را بپذيرند؟!
اما بهلول نعمتي،رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران آذربايجان شرقي در توضيح مراحل بهسازي مزار شهدا مي‌گويد: هدف از اين کار، ساماندهي برخي موانع و رفع کاستي‌ها بوده و هنوز اين کار نهايي نشده است. بعد از اتمام پروژه، بايد به قضاوت نشست.
وي افزود: 257 گلزار ساماندهي نشده در استان وجود دارد كه ساماندهي آنها امسال آغاز خواهد شد.
محمد اشرف‌نيا معاون عمراني استاندار آذربايجان‌شرقي هم از اتمام طرح ساماندهي گلزار شهداي استان در سال 90 خبر داد.
وي كه در جلسه ساماندهي گلزار شهدا سخن مي‌گفت، افزود:65 درصد گلزار شهداي استان در سال 89 ساماندهي شده و 35 درصد باقي مانده نيز امسال ساماندهي مي‌شود.
او رعايت معماري، محوطه‌سازي و ابعاد معنوي گلزارها را از جمله مواردي ذكر كرد كه در ساماندهي گلزارها بايد در نظر گرفته شود.